خسيسى را كه با بخل ، عمرش به درازا كشيده شده باشد به من نشان دهيد ؛ و بخشنده‌اى را كه از بخشش فراوان ، مرده باشد ، بياوريد . واژهء « ارونى » و « هاتوا » براى تعجيز آمده است . و حسن ظنّك بالأيام معجزة * فظنّ شرّا و كن منها على حذر و گمان نيكوى تو به روزگار ، از ناتوانى است گمان بد ببر و از روزگار ، انديشناك باش . « ظنّ » و « كن » صيغهء امر است و براى ارشاد به كار رفته . نموذج ( نمونه ) بيّن نوع الإنشاء و صيغته فى الأمثلة الآتية نوع انشاء و صيغهء آن را در مثالهاى آينده بيان كن . 1 - يا أيّها المتحلّى غير شيمته * و من شمائله التّبديل و الملق « 1 » ارجع الى خلقك المعروف ديدنه * انّ التّخلّق يأتى دونه الخلق اى آنكه خود را به غير از رسم خويش ، آراسته‌اى و از عادتهاى تو چند رنگى و چاپلوسى است به سرشت شناخته شده‌اى كه بدان عادت دارى باز گرد بىشك در پس خودآراييها سرشتى وجود دارد . در سطر نخست اين شعر ، « يأيها المتحلّى غير شيمته » انشاء طلبى از قلمرو ندا است . و در شعر دوّم « ارجع الى خلقك المعروف » « ارجع » صيغهء امر و انشاءطلبى است . 2 - يا ابنتى ان أردت آية حسن * و جمالا يزين جسما و عقلا فانبذى عادة التبرّج نبذا * فجمال النّفوس اسمى و اعلا يصنع الصّانعون وردا و لكن * وردة الرّوض لا تضاع شكلا دخترم اگر مىخواهى نشان نيكويى و جمال تن‌آرا و خردآرايى داشته باشى ، منش برهنگى و بىحجابى را كاملا رها كن كه زيبايى جانها والاتر و گرانقدرتر است . صنعتگران ، گلى مىسازند ، لكن گل باغ ، مانند ندارد . در سطر نخست « يا ابنتى » صيغهء ندا و انشاء طلبى است . و در « فانبذى عادة التّبرج » صيغهء « انبذى » امر و انشاء طلبى است .

--> ( 1 ) . اين شعر از « سالم » است وى مكنى به « ابن وابصه » بوده . نگاه كنيد به البيان و التبيين ، ج 1 ، ص 165 .